Select Page

DE STEM VAN DE AFWEZIGHEID: PROUST EN DE TELEFOON

by | Vol 43 (3) 2025

Samenvatting: Het artikel onderzoekt de verwantschap tussen Freud en Proust vanuit de stelling dat “het vinden van het object altijd een terugvinden is”. Waar Freud het psychisch apparaat denkt vanuit de onmogelijkheid een oorspronkelijk verloren object te recupereren, wordt Prousts Recherche gestructureerd door een dynamiek van begoocheling en ontgoocheling, ingebed in de poging het verlorene (de verloren tijd) te herwinnen en te behouden. Deze thematische convergentie wordt in het artikel toegespitst op de beroemde telefoonscène met de grootmoeder uit Le Côté de Guermantes. Een close reading van deze passage toont hoe bij Proust de confrontatie met de stem als zodanig – als geïsoleerd ‘object’, losgemaakt van het beeld – een breuk aanbrengt in de imaginair- narcistische omhulling van de Ander, en aldus, zij het vluchtig, iets van diens castratie laat verschijnen.

Related articles

  • Don Quichot en de crisis van de interpretatie

    In deze bijdrage voert een bespreking van de interpretaties van de roman De vernuftige edelman Don Quichot van La Mancha van Miguel de Cervantes Saavedra ons tot een aantal bedenkingen over de interpretatie. Doorheen de lotgevallen van de Don Quichot-interpretaties volgen we het verloop van de interpretatie tot aan de crisis van de interpretatie en de kritiek in de voetsporen van het postmodernisme. We beginnen met een overzicht van de opeenvolgende wijzen waarop Don Quichot geïnterpreteerd werd: van een satirisch…

  • De resonantie van de stilte

    Het spreken over de stilte is op zich al een paradox. Kunstenaars hebben deze paradox op hun eigen manier pogen te benaderen. Eerst maken we een rondgang langs de veelzijdigheid van het begrip stilte. Dan wordt nagegaan hoe de stilte gehanteerd wordt in de psychoanalytische kuur en wat haar werkzaamheid is. Ten slotte wordt ingegaan op het belang van dit thema in de religie, de filosofie en de kunst.

  • Daniel Johnston en de rock-’n-roll van de gekte

    Vertrekkend vanuit het leven en het werk van Daniel Johnston bespreekt deze paper vanuit een lacaniaans perspectief de worsteling die manisch getint psychotisch functioneren met zich meebrengt. Kenmerkend voor de manie is dat de dimensie van de jouissance volatiel is. De betekenaar transformeert de jouissance niet tot betekenden die het subject in tijd en ruimte situeren tegenover de Ander, maar slaat op hol. Dit gaat gepaard met een destructieve herhaling van de situatie waar de psychotische verwerping betrekking op heeft.…