Clinical Case Studies Arthur and Floriane, On the Psychoanalytic Treatment of ‘Learning difficulties’

This article concerns a translation of two case studies from the book Les Cancres n’Existent Pas [Bad Students do not Exist] (1993), in which Anny Cordié interprets the problems children encounter at school in terms of case-specific symptoms functioning within the oedipal context of the subject. The case of Arthur illustrates how the boy’s physical complaint of impaired eyesight and his problems with reading in class can be understood in terms of the contradiction between his mother’s demand for improvement on the one hand and the destructive effect of her desire on the other. Cordié discusses how, from her position as a transference figure, she supports the establishment of the Symbolic father function in a process of triangulation. The second case illustrates how Floriane’s academic difficulties can be understood as a symptomatic answer to something unspoken in the child’s family background. Both case studies illustrate the effect of the removal of the barrier of a ‘not-willing’/ ‘not-being allowed’ to know on the development of a child.

Full text

Psychische behandeling

Hiernavolgend artikel over de psychische behandeling (Freud, 1890a) werd voor het eerst gepubliceerd in Die Gesundheit, een populair-wetenschappelijk boek over geneeskunde. Gedurende lange tijd verdween het uit de aandacht, met als gevolg dat het zowel in de Gesammelte Werke als in de Standard Edition verkeerdelijk aanzien werd als een publicatie uit 1905. Het artikel werd inderdaad ook in dat jaar in de derde uitgave van Die Gesundheit opgenomen en geeft tevens inhoudelijk aanleiding tot twijfel omtrent de ontstaansdatum, al verwonderde men zich wel over het feit dat Freud nog in 1905 een geschrift bijna uitsluitend aan de hypnose zou hebben gewijd. Op dat ogenblik had hij immers de hypnose als behandelingstechniek achter zich gelaten.
Freud had wellicht sinds het begin van de jaren 1880 kennis genomen van de techniek van de hypnose. Zo verrichtte Breuer, in die jaren één van zijn leermeesters, zelf onderzoek ernaar. Vervolgens ontmoette Freud in de winter 1885-86 Charcot op zijn parcours, de meester van de Salpêtrière die de hypnotische techniek aanwendde als onderzoeksinstrument ter differentiatie van de hysterische en de organische aandoeningen. Terug in Wenen vertaalde Freud twee werken van Bernheim die in zijn kliniek te Nancy de nadruk legde op de hypnose als behandelingstechniek voor zowat alle mogelijke aandoeningen, zowel organische als neurotische. Aanvankelijk verwachtte Freud dan ook heel veel van de hypnose maar werd hierin snel teleurgesteld toen hij in zijn beginnende privé-praktijk ondervond dat hij er niet eenzelfde autoriteit kon verwerven ten aanzien van zijn patiënten als deze waarop Charcot, Bernheim en Liébault zich in hun instituten konden beroemen.
Het is echter enkel bij een oppervlakkige lectuur dat hiernavolgend artikel achterhaald lijkt ten aanzien van andere werken uit 1905, zoals de Drie verhandelingen over de theorie van de seksualiteit (Freud, 1905d). Wat Freuds uitgangspunten betreft, zet het o.i. zelfs vandaag nog aan tot het overdenken van wat psychotherapie wezenlijk is of zou moeten zijn en met betrekking tot het thema van de hypnose is het zonder meer het beste dat we van hem kennen.
Voor de vertaling maakten we gebruik van de tekst in de Ergänzungsband bij de Studienausgabe. Het voetnotenapparaat van deze editie werd overgenomen.

Nederlandse vertaling door F. Geerardyn en G. Van de Vijver, onderzoeksleider F.W.O.

Download full text

Remembering versus Repeating

Taking Kierkegaard, i.e. one of Lacan’s main references with respect to the notion of repetition, as a starting point, the author firstly situates this reference in Lacan’s seminar. It is argued that Lacan confronts Kierkegaard’s notion of repetition with the Platonic idea of reminiscence. Further it is shown that according to Lacan it is repetition rather than reminiscence that structures human experience. Secondly the author revisists Kierkegaard’s On repetition (1843) and argues that a sharp distinction should be drawn between Kierkegaard’s conception of repetition and the Greek one. Finally it is shown that Kierkegaard’s philosophical insights were at odds with the very way in which he faced life (Regine) and death (father).

Download full text

‘Vergänglichkeit’ and Death: a Comment on some Freudian Texts

This article addresses the problem of the impossibility of a psychoanalytic Weltanschauung through a reading of Freud’s texts on war, death and transience and with reference to Freud’s membership of the B’nai B’rith. The link with clinical material leads the author to conclude that Freud’s insight into human nature, while enthusiastic, lacks optimism.

Download full text

Care and Repetition: About good, truth and writing

This article deals with the formidable challenge of repetition for therapeutic or educational care. Two forms of repetition are differentiated: one driven by the Oedipal life drive, the other by the death drive. Through a close reading of the classic myth of Oedipus Rex, the encounter of these forms of repetition is demonstrated. This myth also offers three main perspectives from which this work may be grasped: good, truth and writing. Originating in a project for abandoned children in a school for special education (De Sassepoort), the possible benefits of assisting children through writing is supported.

Download full text

On Leonardo, the Two Tables, Peace Doves and Chance: A Dialogue about Art and Psychoanalysis

This dialogue explores four aspects of the work of the Belgian artist Johan Clarysse: (i) the overdetermination or stratification of psychical determinants of plastic work, that is, the differentiation between conscious/preconscious determinants on the one hand and unconscious determinants on the other; (ii) the process of symbolising and/or representing affect in plastic work; (iii) formal research and its connection with self expression as implied in the work of Clarysse; and (iv) the role of chance and its impossi¬bility in the creation of plastic work.

Download full text