ATELIERS IN DE INSTELLING – EEN BEWERKING VAN DE GROEP VIA HET SINGULIERE

Samenvatting: Dit artikel onderzoekt de functie van ateliers binnen psychiatrische instellingen die georiënteerd zijn vanuit de psychoanalyse. In plaats van gestructureerde therapeutische programma’s met vaste protocollen worden ateliers opgevat als open, vrijwillige ruimtes waar mensen met diverse media aan de slag gaan zonder vooraf vastgelegde doelen. Voortbouwend op de theorieën van Freud en Lacan belicht het artikel hoe ateliers de instelling kunnen ‘doorbreken’ door uniformiteit te verstoren en de totaliserende effecten van groepsidentificatie rond gedeelde idealen te verminderen. Ateliers laten singuliere werkvormen toe terwijl ze het collectief soigneren en ondersteunen zowel groepscohesie als singulier verschil. Klinische voorbeelden tonen hoe ateliers psychotische symptomen kunnen temperen en patiënten creatieve middelen bieden om zich ten opzichte van hun symptomen te positioneren. De tekst benadrukt tevens de ethiek van de begeleider, die verantwoordelijkheid opneemt net door niet vanuit een methodiek te vertrekken, en reflecteert over hoe ateliers kunnen functioneren als een modaliteit van het analytische discours. Op die manier bieden ateliers een kader dat tegelijk het collectieve erkent en de singulariteit van elk subject binnen de psychiatrische zorg in stand houdt.