by Daisy Varewyck | Vol 43 (3) 2025
Samenvatting: In Lacans onderwijs lezen we dat de stem wordt gekenmerkt door een spanning tussen enerzijds het spreken dat onderworpen is aan de wet of aan het discours, en anderzijds iets van de orde van het reële: het object a, als wat voorbij het discours ligt. Deze spanning vormt het vertrekpunt van dit artikel en wordt in het bijzonder binnen de context van psychose onderzocht. Vertrekkend vanuit de lacaniaanse theorie wordt, aan de hand van een klinisch vignet van een manische patiënt, nagegaan hoe het driftmatige karakter van de stem zich in de kliniek manifesteert en op welke wijze het genot daarin kan worden bewerkstelligd. Daarnaast wordt een muzikale analogie gemaakt met zowel opera als metalmuziek, waarbij de spanning tussen schreeuw en betekenis, tussen jouissance autre en jouissance phallique, en tussen prima la voce en prima le parole centraal staat.
by Sabine Lichtenstein | Vol 23 (3/4) 2005
More than any other art form, music in its essence manages to hide its meaning, while at the same time still producing in the listener a strong affect. On foot of this remarkable ability, music was hailed in the 19th century as the most important art form, a pronouncement for which Schopenhauer provided the philosophical basis. But music can also be seen as a language. Composers of music, with or without text, have techniques at their disposal, using all musical parameters, with which they can impart information which is non-musical and sometimes not even (unambiguously) expressed by the text. Opera composers such as Mozart, Verdi and Wagner used musical means to underline, expose or contradict situations or feelings of characters that might be consciously or unconsciously hidden. In some cases, the music may be interpreted as “body language”. Depicting unconsciously hidden feelings, music shows similarity with the dream from a Freudian viewpoint. Music also seems to depict hidden “truth” in symbolic, and thus veiled, form. While not always straightforward, it is nonetheless necessary in psychological interpretations of opera characters to differentiate, just as in literary fiction, between utterances ascribed by the composer to a character and those that he ascribes to an omniscient.
